Bạn sẽ học được gì sau bài này?
Sau khi đọc xong bài viết này, bạn sẽ hiểu:
✔ Bảng điện chứng khoán là gì.
✔ Ý nghĩa của từng cột giá trên bảng điện.
✔ Giá tham chiếu, giá trần, giá sàn hoạt động như thế nào.
✔ Cách đọc bên mua, bên bán.
✔ Các loại lệnh thường gặp khi giao dịch cổ phiếu.
✔ Cách nhìn nhanh bảng điện để biết cổ phiếu đang mạnh hay yếu.
Bảng điện chứng khoán là gì?
Nếu ví thị trường chứng khoán như một khu chợ lớn thì bảng điện chứng khoán chính là nơi hiển thị toàn bộ hoạt động mua bán đang diễn ra trong khu chợ đó.
Mỗi ngày, hàng triệu lệnh mua và bán cổ phiếu được gửi lên hệ thống giao dịch.
Bảng điện sẽ giúp nhà đầu tư biết:
Cổ phiếu đang có giá bao nhiêu.
Có bao nhiêu người đang muốn mua.
Có bao nhiêu người đang muốn bán.
Giá đang tăng hay giảm.
Khối lượng giao dịch lớn hay nhỏ.
Đối với người mới, bảng điện ban đầu có thể nhìn rất khó hiểu:
Những con số nhảy liên tục.
Màu xanh, đỏ, tím, vàng.
Nhiều cột giá khác nhau.
Nhưng thực tế, chỉ cần hiểu đúng ý nghĩa từng phần, bạn có thể làm quen rất nhanh.
Ví dụ một dòng cổ phiếu trên bảng điện
Giả sử cổ phiếu ACB hiển thị như sau:
| Mã | TC | Trần | Sàn | Mua cao nhất | Giá khớp | Bán thấp nhất |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ACB | 25.000 | 26.750 | 23.250 | 25.300 | 25.250 | 25.400 |
Chúng ta sẽ phân tích từng phần.
1. Mã chứng khoán
Đây là tên viết tắt của doanh nghiệp trên sàn.
Ví dụ:
ACB: Ngân hàng Á Châu
HPG: Tập đoàn Hòa Phát
FPT: Công ty FPT
VNM: Vinamilk
VCB: Vietcombank
Mỗi doanh nghiệp niêm yết chỉ có một mã giao dịch riêng.
Khi muốn mua cổ phiếu nào, bạn cần nhập đúng mã đó trên ứng dụng chứng khoán.
Ví dụ:
Muốn mua cổ phiếu Hòa Phát:
Bạn nhập:
HPG
chứ không nhập tên công ty đầy đủ.
2. Giá tham chiếu (TC) là gì?
Giá tham chiếu là mức giá dùng làm cơ sở tính toán giá tăng giảm trong phiên giao dịch.
Thông thường, đây là giá đóng cửa của phiên trước đó.
Ví dụ:
Hôm qua cổ phiếu ACB đóng cửa ở:
25.000 đồng
Thì hôm nay:
Giá tham chiếu = 25.000 đồng.
Trên bảng điện, giá tham chiếu thường có màu vàng.
3. Giá trần là gì?
Giá trần là mức giá cao nhất mà cổ phiếu được phép tăng trong một phiên giao dịch.
Nói đơn giản:
Trong ngày hôm đó, cổ phiếu không thể tăng vượt quá giá trần.
Ví dụ:
ACB:
Giá tham chiếu:
25.000 đồng
Nếu biên độ tăng của sàn HOSE là 7%:
Giá trần:
25.000 × 1,07 = 26.750 đồng
Nếu cổ phiếu có nhiều người mua và không còn người bán ở mức giá thấp hơn, giá có thể tăng lên 26.750 đồng.
Khi đó gọi là:
Cổ phiếu tăng trần.
Trên bảng điện thường hiển thị màu tím.
4. Giá sàn là gì?
Ngược lại với giá trần.
Giá sàn là mức giá thấp nhất mà cổ phiếu được phép giao dịch trong ngày.
Ví dụ:
ACB:
Giá tham chiếu:
25.000 đồng
Giảm tối đa 7%
Giá sàn:
23.250 đồng
Nếu cổ phiếu giảm xuống mức này:
Ta gọi là:
Cổ phiếu giảm sàn.
Giá sàn thường hiển thị màu xanh dương.
5. Giá xanh, đỏ, vàng, tím có ý nghĩa gì?
Đây là phần người mới nhìn thấy nhiều nhất.
Màu tím
Cổ phiếu tăng kịch biên độ.
Ví dụ:
+7% trên HOSE.
Gọi là:
Tăng trần.
Màu xanh
Giá hiện tại cao hơn giá tham chiếu.
Ví dụ:
Tham chiếu:
25.000
Giá hiện tại:
25.500
Cổ phiếu đang tăng.
Màu đỏ
Giá hiện tại thấp hơn giá tham chiếu.
Ví dụ:
Tham chiếu:
25.000
Giá hiện tại:
24.500
Cổ phiếu đang giảm.
Màu vàng
Giá đang bằng giá tham chiếu.
Ví dụ:
Tham chiếu:
25.000
Giá hiện tại:
25.000
6. Giá khớp lệnh là gì?
Giá khớp lệnh là mức giá mà người mua và người bán đã giao dịch thành công.
Ví dụ:
Người mua đặt:
25.200 đồng
Người bán đồng ý bán:
25.200 đồng
Giao dịch được thực hiện.
Đó chính là giá khớp.
Đây là mức giá quan trọng nhất trên bảng điện vì nó phản ánh giao dịch thực tế đang diễn ra.
7. Cột bên mua (Dư mua)
Bên mua thể hiện những nhà đầu tư đang đặt lệnh mua nhưng chưa được khớp.
Ví dụ:
| Giá mua | Khối lượng |
|---|---|
| 25.200 | 10.000 |
| 25.100 | 20.000 |
| 25.000 | 30.000 |
Điều này có nghĩa:
Có:
10.000 cổ phiếu đang chờ mua tại giá 25.200.
20.000 cổ phiếu đang chờ mua tại giá 25.100.
30.000 cổ phiếu đang chờ mua tại giá 25.000.
8. Cột bên bán (Dư bán)
Ngược lại, đây là các lệnh bán đang chờ khớp.
Ví dụ:
| Giá bán | Khối lượng |
|---|---|
| 25.300 | 15.000 |
| 25.400 | 20.000 |
| 25.500 | 40.000 |
Có nghĩa:
Nhiều nhà đầu tư đang muốn bán cổ phiếu ở các mức giá trên.
Hiểu đơn giản về cung và cầu
Nếu:
Bên mua nhiều hơn bên bán
Cầu lớn.
Cổ phiếu thường có xu hướng mạnh hơn.
Nếu:
Bên bán nhiều hơn bên mua
Áp lực bán lớn.
Giá có thể chịu áp lực giảm.
Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn bảng điện để quyết định mua bán.
Nhà đầu tư cần kết hợp thêm:
Phân tích doanh nghiệp.
Báo cáo tài chính.
Xu hướng thị trường.
Định giá cổ phiếu.
Các loại lệnh trên bảng điện chứng khoán
Khi mua bán cổ phiếu, nhà đầu tư cần chọn loại lệnh.
1. Lệnh LO (Limit Order)
Đây là lệnh phổ biến nhất.
Lệnh LO nghĩa là:
Bạn đặt mua hoặc bán tại một mức giá cụ thể.
Ví dụ:
Cổ phiếu HPG đang:
30.000 đồng.
Bạn muốn mua ở:
29.500 đồng.
Bạn đặt:
Mua HPG giá 29.500.
Nếu thị trường giảm về mức đó, lệnh có thể được khớp.
2. Lệnh ATO
ATO là lệnh mua hoặc bán tại giá mở cửa.
Lệnh này được sử dụng trong phiên xác định giá mở cửa.
Người đặt ATO không đặt mức giá cụ thể.
3. Lệnh ATC
ATC là lệnh giao dịch tại giá đóng cửa.
Thường xuất hiện vào cuối phiên chiều.
Nhiều tổ chức sử dụng ATC để điều chỉnh danh mục.
4. Lệnh MP
Lệnh MP là lệnh mua bán theo giá thị trường.
Ưu điểm:
Có thể khớp nhanh.
Nhược điểm:
Có thể không kiểm soát được mức giá khớp.
Người mới nên cẩn thận khi sử dụng.
Người mới nên dùng lệnh nào?
Trong giai đoạn đầu:
Nên ưu tiên:
Lệnh LO
Vì bạn kiểm soát được:
Giá mua.
Giá bán.
Mức giá chấp nhận.
Ví dụ:
Bạn muốn mua HPG nhưng chỉ chấp nhận giá 25.000.
Bạn đặt LO 25.000.
Nếu thị trường không về mức đó, bạn có thể chờ cơ hội khác.
5 nguyên tắc đọc bảng điện cho người mới
1. Không nhìn giá tăng giảm trong vài phút
Cổ phiếu có thể tăng mạnh buổi sáng nhưng giảm cuối phiên.
2. Không mua chỉ vì thấy màu xanh
Một cổ phiếu xanh chưa chắc đã tốt.
3. Quan sát khối lượng giao dịch
Giá tăng kèm thanh khoản lớn thường đáng chú ý hơn.
4. Không bị cuốn theo bảng điện
Bảng điện thay đổi từng giây.
Nhà đầu tư dài hạn không nên để vài biến động nhỏ ảnh hưởng quyết định.
5. Hiểu doanh nghiệp trước khi mua
Bảng điện chỉ cho bạn biết:
"Thị trường đang giao dịch như thế nào."
Nó không cho bạn biết:
"Doanh nghiệp có đáng đầu tư hay không."
Tóm tắt bài học
Bảng điện là nơi thể hiện toàn bộ hoạt động mua bán cổ phiếu.
Giá tham chiếu là cơ sở tính tăng giảm trong ngày.
Giá trần là mức tăng tối đa.
Giá sàn là mức giảm tối đa.
Giá khớp là giá giao dịch thành công.
Dư mua thể hiện lực cầu.
Dư bán thể hiện áp lực bán.
Người mới nên làm quen với lệnh LO trước.
Không nên quyết định đầu tư chỉ dựa vào bảng điện.
FAQ
Người mới mất bao lâu để hiểu bảng điện?
Thông thường chỉ cần theo dõi mỗi ngày khoảng 1–2 tuần là có thể hiểu các thông tin cơ bản trên bảng điện.
Có cần nhìn bảng điện cả ngày không?
Không. Nhà đầu tư dài hạn không cần theo dõi từng phút. Điều quan trọng hơn là phân tích chất lượng doanh nghiệp.
Giá cổ phiếu tăng trần có nên mua ngay không?
Không nhất thiết. Cần xem nguyên nhân tăng giá, định giá hiện tại và triển vọng doanh nghiệp trước khi quyết định.
Bài tiếp theo
Học chứng khoán #04: Cách đặt lệnh mua bán cổ phiếu cho người mới
Trong bài tiếp theo, chúng ta sẽ thực hành:
Cách mua cổ phiếu đầu tiên.
Cách đặt giá mua hợp lý.
Khi nào nên mua.
Khi nào nên bán.
Những lỗi người mới thường gặp khi đặt lệnh.
