Tìm hiểu vì sao doanh nghiệp phát hành cổ phiếu, mục đích lên sàn chứng khoán và những cách giúp nhà đầu tư kiếm lợi nhuận từ cổ phiếu tại Việt Nam.
Bạn sẽ học được gì sau phần này?
Sau khi đọc xong phần này, bạn sẽ hiểu:
✔ Vì sao doanh nghiệp lại bán một phần quyền sở hữu của mình cho người khác.
✔ Doanh nghiệp nhận được lợi ích gì khi niêm yết trên sàn chứng khoán.
✔ Nhà đầu tư kiếm tiền từ cổ phiếu bằng những cách nào.
✔ Vì sao có người đầu tư nhiều năm vẫn giàu lên, còn có người chỉ sau vài tháng đã thua lỗ.
Vì sao doanh nghiệp lại phát hành cổ phiếu?
Đây là câu hỏi mà hầu hết người mới đều thắc mắc.
Nhiều người nghĩ:
"Nếu công ty làm ăn tốt thì cần gì phải bán cổ phần cho người khác?"
Thực tế lại hoàn toàn ngược lại.
Một doanh nghiệp muốn phát triển sẽ luôn cần rất nhiều vốn.
Hãy tưởng tượng một công ty đang sản xuất đồ gỗ.
Hiện nay công ty có:
1 nhà máy
300 nhân viên
Doanh thu 800 tỷ đồng mỗi năm
Sau vài năm, lượng đơn hàng tăng mạnh.
Khách hàng nhiều hơn.
Doanh nghiệp muốn xây thêm một nhà máy mới.
Chi phí đầu tư khoảng:
2.000 tỷ đồng.
Nếu chỉ dựa vào lợi nhuận tích lũy thì có thể mất nhiều năm mới đủ tiền.
Nếu vay ngân hàng toàn bộ thì doanh nghiệp phải gánh khoản lãi vay rất lớn.
Vậy còn cách nào khác?
Câu trả lời là:
Huy động vốn từ các nhà đầu tư thông qua việc phát hành cổ phiếu.
Khi hàng nghìn nhà đầu tư cùng góp vốn, doanh nghiệp có thể nhanh chóng huy động được nguồn tiền lớn để mở rộng hoạt động.
Đổi lại, các nhà đầu tư trở thành cổ đông và cùng chia sẻ thành quả tăng trưởng của doanh nghiệp.
Đây chính là bản chất của thị trường chứng khoán.
Doanh nghiệp được gì khi lên sàn chứng khoán?
Nhiều người nghĩ rằng việc niêm yết chỉ để "đánh bóng tên tuổi".
Điều này chỉ đúng một phần.
Thực tế, doanh nghiệp lên sàn vì rất nhiều lợi ích.
1. Huy động nguồn vốn lớn
Đây là mục tiêu quan trọng nhất.
Khi phát hành cổ phiếu ra công chúng, doanh nghiệp có thể huy động từ vài trăm tỷ đến hàng chục nghìn tỷ đồng.
Nguồn vốn này được sử dụng để:
Xây dựng nhà máy mới.
Mở rộng chuỗi cửa hàng.
Đầu tư công nghệ.
Mua thêm doanh nghiệp khác.
Phát triển sản phẩm mới.
Nếu sử dụng nguồn vốn hiệu quả, doanh nghiệp sẽ tăng trưởng nhanh hơn và giá trị cũng tăng theo.
2. Nâng cao uy tín
Một doanh nghiệp niêm yết phải đáp ứng nhiều quy định về:
Công bố thông tin.
Báo cáo tài chính.
Kiểm toán.
Quản trị doanh nghiệp.
Nhờ đó, mức độ minh bạch thường cao hơn so với nhiều doanh nghiệp chưa niêm yết.
Điều này giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với:
Khách hàng.
Đối tác.
Ngân hàng.
Nhà đầu tư.
3. Thu hút nhân tài
Nhiều doanh nghiệp thưởng cổ phiếu cho ban lãnh đạo và nhân viên.
Khi công ty phát triển, giá cổ phiếu tăng lên, nhân viên cũng được hưởng lợi.
Điều này giúp giữ chân người giỏi và tạo động lực để họ đồng hành lâu dài.
Nhà đầu tư kiếm tiền bằng cách nào?
Đây mới là điều mà hầu hết mọi người quan tâm.
Thực tế, có hai nguồn lợi nhuận chính khi đầu tư cổ phiếu.
Cách thứ nhất: Lợi nhuận từ chênh lệch giá
Đây là hình thức phổ biến nhất.
Ví dụ:
Anh mua cổ phiếu A với giá:
30.000 đồng/cổ phiếu.
Sau hai năm, doanh nghiệp tăng trưởng tốt.
Lợi nhuận tăng.
Nhiều người muốn sở hữu cổ phiếu này.
Giá tăng lên:
45.000 đồng/cổ phiếu.
Nếu bán ra, anh thu được khoản chênh lệch:
15.000 đồng cho mỗi cổ phiếu (chưa tính thuế và phí giao dịch).
Đây gọi là lãi vốn (Capital Gain).
Lưu ý rằng giá cổ phiếu không tăng chỉ vì có nhiều người mua.
Về dài hạn, giá cổ phiếu thường phản ánh kỳ vọng của thị trường vào khả năng tạo ra lợi nhuận trong tương lai của doanh nghiệp.
Cách thứ hai: Cổ tức
Ngoài việc tăng giá, nhiều doanh nghiệp còn chia một phần lợi nhuận cho cổ đông.
Khoản tiền này gọi là cổ tức.
Cổ tức có thể được chi trả bằng:
Tiền mặt.
Cổ phiếu.
Hoặc kết hợp cả hai.
Ví dụ:
Anh sở hữu:
10.000 cổ phiếu.
Doanh nghiệp thông báo chia cổ tức:
2.000 đồng/cổ phiếu.
Khi đó anh sẽ nhận được:
20 triệu đồng (trước khi tính các khoản thuế, nếu có).
Đây là lý do nhiều nhà đầu tư dài hạn rất thích những doanh nghiệp có lịch sử chia cổ tức đều đặn trong nhiều năm.
Đối với họ, cổ phiếu không chỉ mang lại cơ hội tăng giá mà còn tạo ra dòng tiền định kỳ giống như một khoản "thu nhập thụ động".
Có nên chỉ nhìn vào cổ tức?
Câu trả lời là không.
Một doanh nghiệp chia cổ tức cao chưa chắc đã là doanh nghiệp tốt.
Ngược lại, có nhiều doanh nghiệp gần như không chia cổ tức trong giai đoạn đầu nhưng lại sử dụng toàn bộ lợi nhuận để mở rộng hoạt động.
Nếu việc tái đầu tư mang lại hiệu quả cao, giá trị doanh nghiệp có thể tăng rất mạnh theo thời gian và giá cổ phiếu cũng có xu hướng tăng theo.
Vì vậy, nhà đầu tư cần đánh giá tổng thể:
Khả năng tăng trưởng.
Hiệu quả kinh doanh.
Chất lượng quản trị.
Chính sách cổ tức.
Mức định giá.
Thay vì chỉ nhìn vào một chỉ tiêu duy nhất.
Lưu ý quan trọng
Đầu tư cổ phiếu không phải là gửi tiết kiệm.
Không có doanh nghiệp nào có thể tăng trưởng mãi mãi.
Không có cổ phiếu nào chỉ tăng mà không giảm.
Người đầu tư thành công là người hiểu doanh nghiệp mình đang sở hữu, chấp nhận những biến động ngắn hạn và đưa ra quyết định dựa trên phân tích thay vì cảm xúc.
Tóm tắt phần 2
Doanh nghiệp phát hành cổ phiếu để huy động vốn phục vụ tăng trưởng.
Niêm yết trên sàn giúp doanh nghiệp tăng uy tín và minh bạch hơn.
Nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá cổ phiếu và từ cổ tức.
Cổ tức cao không đồng nghĩa với việc cổ phiếu luôn hấp dẫn.
Muốn đầu tư hiệu quả cần nhìn vào chất lượng doanh nghiệp và triển vọng dài hạn, không chỉ nhìn vào biến động giá ngắn hạn.
Chuyển sang phần tiếp theo
Đến đây, có lẽ bạn sẽ đặt ra một câu hỏi rất phổ biến:
"Nếu đầu tư cổ phiếu có thể kiếm được tiền, tại sao vẫn có nhiều người thua lỗ và gọi chứng khoán là cờ bạc?"
Ở Phần 3, chúng ta sẽ cùng phân tích sự khác biệt giữa đầu tư và đầu cơ, đồng thời lý giải vì sao hai người cùng mua một cổ phiếu nhưng lại có kết quả hoàn toàn khác nhau.
